મહાશિવરાત્રિ

કઈ વાર્તા યાદ આવે છે?

આ રાત્રિ વિશે અનેક દંતકથાઓ પ્રચલિત છે. એક મત મુજબ આ રાત્રિ શિવ અને પાર્વતીના દિવ્ય લગ્નની છે. સમુદ્ર મંથનની કથા મુજબ, સમુદ્ર મંથન દરમિયાન ઉદ્ભવેલા ભયંકર હલાહલ વિષને સૃષ્ટિના રક્ષણ માટે શિવે પોતાના ગળામાં ધારણ કર્યું (જેનાથી તેમનું ગળું વાદળી થયું, એટલે નીલકંઠ), અને ભક્તોએ આ રાત્રિ જાગીને પ્રભુની આરાધના કરી. બીજી એક પરંપરા મુજબ, એક શિકારી બિલ્વના વૃક્ષ પર ફસાઈ ગયો અને અજાણતાં આખી રાત શિવ લિંગ ઉપર બિલ્વનાં પાન પડતાં રહ્યાં, જેથી તેને શિવની કૃપા પ્રાપ્ત થઈ — આ રીતે આખી રાત પૂજાની પરંપરા સ્થપાઈ.

મહાશિવરાત્રિ માટે પૂજા વિધિ

1. 1

   દિવસ-રાત સખત ઉપવાસ કરવો

2. 2

   રાત્રિ જાગરણ કરવું અને 'ૐ નમઃ શિવાય' નો જાપ કરવો

3. 3

   શિવ લિંગ ઉપર દૂધ, જળ, મધ અને દહીંથી અભિષેક કરવો

4. 4

   શિવને બિલ્વનાં પાન, ધતૂરા અને ભાંગ અર્પણ કરવાં

5. 5

   મહામૃત્યુંજય મંત્ર અને રુદ્રનો પાઠ કરવો તેમજ ધ્યાન કરવું

6. 6

   રાત્રિના ચાર પ્રહર દરમિયાન શિવ મંદિરો અને જ્યોતિર્લિંગ ધામોની યાત્રા કરવી

નૈવેદ્ય અને તહેવારી ભોજન

મહાશિવરાત્રિ ના દિવસે કુટુંબો શું તૈયાર કરે છે અને અર્પણ કરે છે.

• શિવલિંગ પર ત્રણ ત્રણ બીલ પાનનું અર્પણ
• રાતના ચાર પ્રહર દરમિયાન જળ, દૂધ, દહીં, મધ અને ઘીનો અભિષેક
• ધતૂરો, આકડાનાં ફૂલો અને ભસ્મ
• ઉપવાસ કરતાં લોકો માટે ફળ, સાબુદાણા અને શક્કરિયાં
• મહાદેવને ધરાવેલું અને પ્રસાદ સ્વરૂપે વહેંચાતું ઠંઢાઈ

જપવાના મંત્રો

સ્પષ્ટ સંકલ્પ સાથે, પૂર્વ કે ઉત્તર તરફ મોં કરીને, હોય તો માળા પર જપ કરો.

ૐ નમઃ શિવાય

ૐ નમઃ શિવાય

રોજની ભક્તિમાં શિવને નમન

અર્થ અને જપવાની રીત

મહામૃત્યુંજય મંત્ર

ૐ ત્ર્યમ્બકં યજામહે | સુગન્ધિં પુષ્ટિવર્ધનમ્ | ઉર્વારુકમિવ બન્ધનાન્ | મૃત્યોર્ મુક્ષીય મામૃતાત્

રક્ષા, આરોગ્ય અને મુક્તિ માટેની પ્રાર્થના

અર્થ અને જપવાની રીત

ભારતભરમાં નામો અને રિવાજો

મહાશિવરાત્રિ ભારતભરમાં વિવિધ પ્રાંતિક પદ્ધતિઓ સાથે ઉજવાય છે: બાર જ્યોતિર્લિંગ અને કાશી વિશ્વનાથ, સોમનાથ તેમજ મહાકાલેશ્વર જેવાં મંદિરોએ વિશાળ યાત્રાળુઓનું મેળાવડો થાય છે; કાશ્મીરમાં આ તહેવાર 'હેરાથ' તરીકે મુખ્ય ઉત્સવ છે; અને દક્ષિણમાં મંદિરોમાં ચાર પ્રહર દરમિયાન ભવ્ય રાત્રિ પૂજા કરવામાં આવે છે. તાંત્રિક અને યોગિક પરંપરાઓમાં આ રાત્રિ સાધના માટે અત્યંત શક્તિશાળી માનવામાં આવે છે.