दसरा

कोणती कथा लक्षात ठेवली जाते?

रामायणानुसार, रावणाने सीतेचे अपहरण केल्यानंतर श्रीरामांनी लंकेच्या राक्षसराजाविरुद्ध युद्ध केले आणि दहाव्या दिवशी दिव्य बाणाने त्याचा वध केला — धर्माची पुनर्स्थापना केली. म्हणून या दिवसाला विजयादशमी म्हणजेच 'विजयाचा दहावा दिवस' असे म्हणतात. शाक्त परंपरेत हाच दिवस देवी दुर्गेने नऊ रात्रींच्या युद्धानंतर महिषासुरावर मिळवलेल्या अंतिम विजयाचा साक्षीदार आहे.

दसरा साठी पूजाविधी

1. 1

   संध्याकाळी रावण, मेघनाद आणि कुंभकर्णाच्या उंच प्रतिकृतींचे दहन करणे

2. 2

   रामलीलेचे आयोजन — मागील काही दिवस रामायणातील प्रसंगांचे नाट्यमय पुनर्मंचन

3. 3

   शस्त्रांची व साधनांची पूजा (आयुध पूजा / शस्त्र पूजा) करणे

4. 4

   पूर्व भारतात दुर्गेच्या मूर्तींचे विसर्जन (विजयादशमी) करणे

5. 5

   या शुभ दिवशी नवीन शिक्षण, प्रवास किंवा कार्यांचा शुभारंभ करणे

6. 6

   महाराष्ट्रात सोन्याचे व शुभेच्छांचे प्रतीक म्हणून शमी/आपट्याची पाने एकमेकांना देवाण-घेवाण करणे

आहुती आणि सणाचे पदार्थ

दसरा दिवशी कुटुंबे काय तयार करतात आणि देवाला काय वाहतात.

• शमीची पाने, किंवा महाराष्ट्रात आपट्याची पाने, वडीलधाऱ्यांशी सोन्यासारखी अदलाबदल
• आयुधपूजेत हत्यारे, वाहने, पुस्तके आणि वाद्ये यांची पूजा
• विजयासाठी देवीला अर्पिलेली अपराजिता फुले
• गुजरातमध्ये जेलेबी आणि फाफडा, आणि रावणदहनानंतर वाटलेली मिठाई
• विजयादशमीला नवीन भाताचे कणस आणि नवीन धान्य घरांमध्ये

जपावयाचे मंत्र

स्पष्ट संकल्प घेऊन, पूर्व किंवा उत्तर दिशेला तोंड करून, शक्य असल्यास माळेवर जप करा.

राम मंत्र (श्री राम जय राम)

श्री राम जय राम जय जय राम

प्रत्येक परिस्थितीत रामनामाचे स्मरण

अर्थ आणि जप करण्याची रीत

दुर्गा मंत्र

ॐ दुं दुर्गायै नमः

रक्षण आणि धैर्यासाठी प्रार्थना

अर्थ आणि जप करण्याची रीत

भारतभरातील नावे आणि रीती

उत्सवाचे स्वरूप प्रदेशानुसार बदलते: उत्तर भारतात रामलीलेच्या भव्य प्रयोगांनी रावणाच्या प्रतिकृतींचे दहन केले जाते; पूर्व भारतात हा दिवस दुर्गा पूजेच्या समाप्तीला दुर्गेच्या मूर्तींचे विसर्जन या रूपात साजरा केला जातो; कर्नाटकातील म्हैसूर येथे दसऱ्याची राजेशाही मिरवणूक जगप्रसिद्ध आहे; आणि नेपाळ व हिमालयीन प्रदेशांमध्ये हा दिवस दशैन उत्सवाचा एक भाग मानला जातो. प्रदेशानुसार याला विजयादशमी, दसरा किंवा दशैन असे म्हणतात.