Healers World
कुटुंब, गुरू आणि प्रतिज्ञा
उत्तर भारत
तुमच्या साधनेत करवा चौथचे महत्त्व काय आहे?
करवा चौथ हे विवाहित स्त्रियांनी आपल्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी, आरोग्यासाठी आणि सुखासाठी ठेवलेले व्रत आहे. सकाळपासून ते चंद्रोदयापर्यंत स्त्रिया निराहार आणि निर्जळी असे कठोर व्रत ठेवतात, चंद्र दिसल्यानंतर आणि पतीचे दर्शन झाल्यावरच व्रत उघडतात — हा दिवस वैवाहिक प्रेम, भक्ती आणि पती-पत्नीच्या नात्याचा उत्सव असतो.
कोणती कथा लक्षात ठेवली जाते?
या सणाच्या कथांमध्ये राणी वीरवतीची कथा प्रसिद्ध आहे. तिच्या पहिल्या करवा चौथला तिची उपासमारी सहन न झाल्यामुळे सात भावांनी एका झाडामागे अग्नी ठेवून खोटा चंद्रोदय दाखवत तिला लवकर व्रत सोडायला भाग पाडले; त्यामुळे तिच्या पतीचे प्रकृती अचानक बिचारले. हा कावा तिच्या लक्षात आल्यावर तिने पूर्ण श्रद्धेने पुन्हा व्रत सुरू केले आणि देवीच्या कृपेने व तिच्या अचल निष्ठेने तिच्या पतीचे प्राण परत आले — यातून खऱ्या भक्तीचे सामर्थ्य सिद्ध होते.
करवा चौथ साठी पूजाविधी
सूर्योदयापूर्वी सासूने तयार केलेले सरगी (सकाळचे जेवण) खाणे
दिवसभर कठोर निर्जळ (पाणी न घेता) उपवास करणे
हिना, नवरीसारखे दागिने आणि लाल वस्त्र परिधान करणे
दुपारी करवा चौथ कथा (कथन) आणि पूजेसाठी एकत्र जमणे
शिव, पार्वती आणि गणेश यांची पूजा करणे व करवा (मातीचे भांडे) एकमेकींना देणे
चाळणीतून चंद्र पाहणे, अर्घ्य देणे, मग पतीचे दर्शन करून व्रत उघडणे
आहुती आणि सणाचे पदार्थ
करवा चौथ दिवशी कुटुंबे काय तयार करतात आणि देवाला काय वाहतात.
पहाटेपूर्वी सरगी: फळे, सुकी मेवा, मठ्ठी आणि सासूने पाठवलेली मिठाई
मातीची करवा भरून पाणी, करवा चौथळ्या कथेसह पूजिलेली
बाया, सासूला दिलेली मिठाई, कपडे आणि श्रृंगाराची भेट
उपवास उघडण्यापूर्वी चाळणीतून चंद्राला अर्पिलेले पाणी
पतीच्या हातून पाण्याचा पहिला घोट आणि एक गोड पदार्थ
जपावयाचे मंत्र
स्पष्ट संकल्प घेऊन, पूर्व किंवा उत्तर दिशेला तोंड करून, शक्य असल्यास माळेवर जप करा.
भारतभरातील नावे आणि रीती
करवा चौथ हा प्रामुख्याने उत्तर आणि पश्चिम भारतातला विधी असून पंजाब, हरियाणा, राजस्थान, उत्तर प्रदेश, मध्य प्रदेश आणि दिल्लीतील हिंदू समुदायांमध्ये विशेष प्रचलित आहे. सकाळची सरगी देण्याची प्रथा आणि करवा हातात घेऊन स्त्रियांची वर्तुळे रचून बसण्याची रीत विशेषतः पंजाब आणि हरियाणाशी संबंधित आहे.
या साधनेला मार्गदर्शन करणारे प्राचीन संदर्भग्रंथ कोणते?
या दिवसाची निश्चितता तारीख नोंदीत सांगितल्याप्रमाणे आहे. नियमित पूजेसाठी स्थानिक पंचांग आणि मंदिराने जाहीर केलेले वेळापत्रक तपासा; केवळ ग्रेगोरियन तारीखमुळे शहरानुसार बदलणारी पूजेची नेमकी वेळ ठरवता येत नाही.
करवा चौथ · 2026
