नवरात्री 2026 मध्ये कधी येते?

कोणती कथा लक्षात ठेवली जाते?

महिषासुर या राक्षसाला 'कोणी देव किंवा मानव मला मारू शकत नाही' असा वर प्राप्त झाला. त्याने स्वर्गात उच्छाद मांडला. सर्व देवतांच्या एकत्रित तेजांतून देवी दुर्गा अवतरली — सिंहावर आरूढ, प्रत्येक देवतेच्या शस्त्रांनी सुसज्ज. देवीने महिषासुराशी नऊ रात्री संग्रम केला आणि विजयादशमीला त्याचा वध केला. नवरात्रातील प्रत्येक रात्र तिच्या या अथक लढाईला आणि नऊ रूपांना वाहिलेली आहे.

नवरात्री साठी पूजाविधी

1. 1

   नऊ दिवस धान्य, कांदा व लसून टाळून व्रत व उपवास करणे

2. 2

   पहिल्या दिवशी देवीचे आवाहन — घटस्थापना / कलश स्थापना करणे

3. 3

   प्रत्येक दिवशी दुर्गेच्या एका वेगळ्या रूपाची पूजा करणे

4. 4

   गरबा आणि दांडिया रास लोकनृत्ये करणे (विशेषतः गुजरातेत)

5. 5

   दुर्गा सप्तशतीचे पठण व भक्तिपूर्ण आरत्या गाणे

6. 6

   अष्टमी किंवा नवमीला कन्या पूजन — लहान मुलींना देवीचे रूप मानून त्यांचा सन्मान करणे

आहुती आणि सणाचे पदार्थ

नवरात्री दिवशी कुटुंबे काय तयार करतात आणि देवाला काय वाहतात.

• नऊ दिवसांच्या उपवासासाठी फळे, साबुदाणा, कुट्टू आणि सिंघाड्याचे पदार्थ
• पहिल्या दिवशी कलशाशेजारी पेरलेले जवार, त्यांची अंकुरे ही देवीच्या आशीर्वादाचे चिन्ह
• लाल चुनरी, नारळ आणि दुर्गेला अर्पिलेल्या श्रृंगाराच्या वस्तू
• अष्टमी किंवा नवमीला कन्यापूजनात मुलींना दिलेले हळवी, पूरी आणि काळे चणे
• ज्या देवीच्या रूपाची पूजा होत आहे त्यासाठी रोज ताजी फुले

जपावयाचे मंत्र

स्पष्ट संकल्प घेऊन, पूर्व किंवा उत्तर दिशेला तोंड करून, शक्य असल्यास माळेवर जप करा.

दुर्गा मंत्र

ॐ दुं दुर्गायै नमः

रक्षण आणि धैर्यासाठी प्रार्थना

अर्थ आणि जप करण्याची रीत

भारतभरातील नावे आणि रीती

नवरात्र साजरा करण्याची पद्धत प्रदेशानुसार भिन्न आहे. गुजरातेत गरबा आणि दांडिया रात्री प्रसिद्ध आहेत, बंगालमध्ये व पूर्व भारतात शेवटचे दिवस दुर्गा पूजेमध्ये विलीन होतात, दक्षिणेत घरांमध्ये गोलू/बोम्मई कोलू — म्हणजेच मातीच्या व खेळण्यांच्या मूर्तींची मांदिया — सजविली जाते, उत्तर भारतात रामलीला आणि कन्या पूजन केले जाते. वर्षातून चार नवरात्री असतात, त्यापैकी शारदीय नवरात्र सर्वाधिक प्रमुख आहे.

या साधनेला मार्गदर्शन करणारे प्राचीन संदर्भग्रंथ कोणते?

या दिवसाची निश्चितता तारीख नोंदीत सांगितल्याप्रमाणे आहे. नियमित पूजेसाठी स्थानिक पंचांग आणि मंदिराने जाहीर केलेले वेळापत्रक तपासा; केवळ ग्रेगोरियन तारीखमुळे शहरानुसार बदलणारी पूजेची नेमकी वेळ ठरवता येत नाही.