ધનત્રયોદશી

કઈ વાર્તા યાદ આવે છે?

ધનત્રયોદશી ધન્વંતરિના આગમન સાથે સંકળાયેલી છે, જે દેવોના વૈદ્ય અને આયુર્વેદના દેવતા છે, જેઓ સમુદ્ર મંથન દરમિયાન અમૃતનો કળશ લઈને પ્રગટ થયા હતા. બીજી કથા મુજબ, રાજા હિમાના સોળ વર્ષના પુત્રને લગ્નના ચોથા દિવસે સાપના ડંખથી મૃત્યુ થવાનું વિધિમાન્ય હતું; તેની ચતુર પત્નીએ તેને આખી રાત કથાઓ અને દીવડાઓ સાથે જાગતો રાખ્યો અને બારણે સોનાં-ચાંદીના ઢગલા કર્યા, જેથી જ્યારે મૃત્યુના દેવ યમ સાપના રૂપમાં આવ્યા, ત્યારે તેઓ ચકાચક થઈને પાછા વળી ગયા — આ જ યમદીપમ અને મૂલ્યવાન વસ્તુઓ ખરીદવાની પરંપરાનું મૂળ છે.

ધનત્રયોદશી માટે પૂજા વિધિ

1. 1

   આવતી સમૃદ્ધિના પ્રતીક તરીકે સોનાં, ચાંદી, સિક્કા અથવા નવી વાસણો ખરીદવી

2. 2

   સમૃદ્ધિ માટે માતા લક્ષ્મી અને કુબેરની પૂજા કરવી

3. 3

   અકાળ મૃત્યુને ટાળવા માટે બારણે યમ દીપમ (દીવો) પ્રગટાવવો

4. 4

   ઘરને સાફ કરીને રંગોળી અને દીવડાઓથી શણગારવું

5. 5

   ખાસ કરીને આયુર્વેદિક પરંપરામાં સ્વાસ્થ્ય માટે ધન્વંતરિની પૂજા કરવી

6. 6

   સ્વાગત તરીકે ઘર તરફ લક્ષ્મીજીના ચરણચિહ્નો દોરવા

નૈવેદ્ય અને તહેવારી ભોજન

ધનત્રયોદશી ના દિવસે કુટુંબો શું તૈયાર કરે છે અને અર્પણ કરે છે.

• ઘરમાં લાવેલ નવાં વાસણો, ચાંદી કે સોનું
• લક્ષ્મી અને કુબેરને ધરાવેલ ધાણા અને ગોળ
• ઘરના દક્ષિણ ભાગે યમ માટે દીવો પ્રગટાવવો
• ધન્વંતરી માટે નૈવેદ્ય અને ઔષધીય જડીબુટ્ટીઓ
• ખોયા અને સૂકા ફળની મીઠાઈઓ

જપવાના મંત્રો

સ્પષ્ટ સંકલ્પ સાથે, પૂર્વ કે ઉત્તર તરફ મોં કરીને, હોય તો માળા પર જપ કરો.

લક્ષ્મી મંત્ર

ૐ હ્રીં શ્રીં લક્ષ્મીભ્યો નમઃ

સમૃદ્ધિ, કૃપા અને સુવ્યવસ્થિત ઘર માટેની પ્રાર્થના

અર્થ અને જપવાની રીત

ભારતભરમાં નામો અને રિવાજો

ધનત્રયોદશી દીપાવલી ઉત્સવના પ્રારંભ તરીકે સમગ્ર ભારતમાં ઉજવવામાં આવે છે, જેમાં પશ્ચિમ અને ઉત્તરમાં વેપારી સમુદાયોમાં સોનાં અને વાસણોની ખરીદી વિશેષ ઉત્સાહથી થાય છે. અકાળ મૃત્યુને ટાળવા માટે યમદીપમ દીવાની પરંપરા સર્વત્ર પ્રચલિત છે, જ્યારે આયુર્વેદિક અને દક્ષિણની પરંપરાઓમાં ધન્વંતરિની પૂજા પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવે છે, જ્યાં આ દિવસ રાષ્ટ્રીય આયુર્વેદ દિવસ તરીકે પણ ઉજવવામાં આવે છે.