मकर संक्रांत 2027 मध्ये कधी येते?

कोणती कथा लक्षात ठेवली जाते?

मकर संक्रांत हा सूर्यदेवाच्या मकर राशीत, म्हणजेच त्यांचा पुत्र शनीच्या (शनिदेवाच्या) राशीत प्रवेशाशी निगडित आहे — हे पितापुत्रातील संबंधाची जुळवणूक आणि सुसंवादाचे प्रतीक आहे. उत्तरायणाचा काळही अत्यंत पवित्र मानला जातो: महाभारतात वृद्ध भीष्म पितामह, ज्यांना मृत्यूची वेळ स्वतःची निवडण्याचा वर मिळाला होता, ते बाणांच्या शय्येवर उत्तरायण सुरू होण्याची वाट पाहत होते आणि त्यानंतरच देहत्याग केला, कारण ते मोक्षाचे द्वार मानत होते.

मकर संक्रांत साठी पूजाविधी

1. 1

   पवित्र नद्यांत, विशेषतः प्रयागराज येथील गंगा संगमावर, पवित्र स्नान करणे

2. 2

   सूर्यदेवाला प्रार्थना आणि अर्घ्य अर्पण करणे

3. 3

   तीळ (तिल) आणि गूळ यांपासून बनवलेले पदार्थ तयार करून वाटणे

4. 4

   गुजरात आणि राजस्थानमध्ये पतंग उडवणे (उत्तरायण)

5. 5

   गरजूंना दान आणि दक्षिणा देणे

6. 6

   उत्तर भारतात शेकोट्या पेटवणे आणि सामुदायिक मेळावे भरवणे

आहुती आणि सणाचे पदार्थ

मकर संक्रांत दिवशी कुटुंबे काय तयार करतात आणि देवाला काय वाहतात.

• तीळ-गूळ लाडू आणि तीळ व गुळाची चिक्की
• नवीन तांदूळ आणि डाळीची खिचडी, शिजवून दानात दिलेली
• सूर्योदयी सूर्याला अर्पिलेले काळे तीळ आणि पाणी
• कर्नाटकात एल्लु बेल्ला आणि बंगाल व आसामात पिठे
• गरजूंना उबदार कपडे, पांघरुणे आणि धान्य

जपावयाचे मंत्र

स्पष्ट संकल्प घेऊन, पूर्व किंवा उत्तर दिशेला तोंड करून, शक्य असल्यास माळेवर जप करा.

सूर्य मंत्र

ॐ ह्रां ह्रीं ह्रौं सः सूर्याय नमः

बळ आणि चैतन्यासाठी सूर्याला प्रार्थना

अर्थ आणि जप करण्याची रीत

गायत्री मंत्र

ॐ भूर्भुवः स्वः | तत्सवितुर्वरेण्यं | भर्गो देवस्य धीमहि | धियो यो नः प्रचोदयात्

जागृत, निर्मळ मनासाठी प्रार्थना

अर्थ आणि जप करण्याची रीत

भारतभरातील नावे आणि रीती

मकर संक्रांत हा सण संपूर्ण भारतात वेगवेगळ्या नावांनी साजरा केला जातो: गुजरातमध्ये उत्तरायण (जिथे पतंग उडवण्यासाठी विशेष प्रसिद्ध), पंजाबमध्ये माघी आणि लोहरी (जी संक्रांतीच्या पूर्वरात्री असते), उत्तर प्रदेश आणि बिहारमध्ये खिचडी, आसाममध्ये माघ बिहू, बंगालमध्ये पौष संक्रांत, आणि तमिळनाडूमध्ये पोंगल (जो सौर हंगामाचा सण म्हणून साजरा होतो). नावे वेगळी असली तरी सर्वत्र जानेवारीच्या मध्याच्या आसपास सूर्यदेव आणि हंगामाच्या उत्सवाचा सन्मान केला जातो.

या साधनेला मार्गदर्शन करणारे प्राचीन संदर्भग्रंथ कोणते?

या दिवसाची निश्चितता तारीख नोंदीत सांगितल्याप्रमाणे आहे. नियमित पूजेसाठी स्थानिक पंचांग आणि मंदिराने जाहीर केलेले वेळापत्रक तपासा; केवळ ग्रेगोरियन तारीखमुळे शहरानुसार बदलणारी पूजेची नेमकी वेळ ठरवता येत नाही.