छठ पूजा 2027 मध्ये कधी येते?

कोणती कथा लक्षात ठेवली जाते?

छठातील सूर्योपासना अत्यंत प्राचीन काळापासून चालत आलेली आहे. वेदांमध्ये आणि महाभारतातील सूर्यपुत्र कर्णासारख्या सूर्योपासक परंपरांशी तिचा संबंध जोडला जातो. द्रौपदी व पांडवांनीही आपल्या भोगविलेल्या संपत्तीची पुनर्प्राप्ती करण्यासाठी छठ केल्याचे सांगितले जाते. सूर्यासोबत उपासिली जाणारी छठी मैया ही प्रसूतीची देवता व बालरक्षक मानली जाते, आणि हा उत्सव संततीच्या दीर्घायुष्य व कुटुंबाच्या समृद्धीसाठी केला जातो.

छठ पूजा साठी पूजाविधी

1. 1

   नहाय खाय (पहिला दिवस): शुद्धीकरणाच्या प्रारंभासाठी विधीवत स्नान व सात्विक भोजन

2. 2

   खरना (दुसरा दिवस): दिवसभर उपवास, संध्याकाळी खीर व नैवेद्याने उपवासाचे पारणे

3. 3

   व्रतींनी कठोर निर्जल (पाणीही न घेता) उपवास पाळणे

4. 4

   सन्ध्या अर्घ्य (तिसरा दिवस): नदी किंवा तलावात उभे राहून सूर्यास्ताला अर्घ्य देणे

5. 5

   उषा अर्घ्य (चौथा दिवस): सूर्योदयाला अर्घ्य देऊन उपवासाची सांगता

6. 6

   बांबूच्या सूप टोपलीत ठेवून थेकुआ व हंगामी फळे यांची नैवेद्य म्हणून तयारी करणे

आहुती आणि सणाचे पदार्थ

छठ पूजा दिवशी कुटुंबे काय तयार करतात आणि देवाला काय वाहतात.

• छठचा गव्हाचा आणि गुळाचा गोड पदार्थ थेकुआ
• सूपाच्या टोपलीत ऊस, केळी, नारळ आणि हंगामी संत्री
• खरनाच्या संध्याकाळी गुळाची रसिया खीर, रोटीसह
• मावळत्या आणि उगवत्या सूर्याला पाणी आणि दुधाचा अर्घ्य
• प्रसादासाठी तांदळाचे लाडू आणि ताजी फळे

जपावयाचे मंत्र

स्पष्ट संकल्प घेऊन, पूर्व किंवा उत्तर दिशेला तोंड करून, शक्य असल्यास माळेवर जप करा.

सूर्य मंत्र

ॐ ह्रां ह्रीं ह्रौं सः सूर्याय नमः

बळ आणि चैतन्यासाठी सूर्याला प्रार्थना

अर्थ आणि जप करण्याची रीत

गायत्री मंत्र

ॐ भूर्भुवः स्वः | तत्सवितुर्वरेण्यं | भर्गो देवस्य धीमहि | धियो यो नः प्रचोदयात्

जागृत, निर्मळ मनासाठी प्रार्थना

अर्थ आणि जप करण्याची रीत

भारतभरातील नावे आणि रीती

छठ पूजा ही विशेषतः बिहार, झारखंड, पूर्व उत्तर प्रदेश, मिथिला प्रदेश आणि नेपाळच्या तराई भागात अत्यंत प्रमुख आहे. भारतातील व देशाबाहेरील शहरांमध्ये स्थलांतरित झालेल्या बिहारी समाजासमवेत तिचा प्रसार झालेला आहे. नदी व तलावांच्या घाटांवर सामुदायिक उपासनेचे मुख्य केंद्र बनतात. चैत्र मासात चैती छठाचेही आयोजन केले जाते, तथापि कार्तिकातील छठ हा प्रमुख उत्सव आहे.

या साधनेला मार्गदर्शन करणारे प्राचीन संदर्भग्रंथ कोणते?

या दिवसाची निश्चितता तारीख नोंदीत सांगितल्याप्रमाणे आहे. नियमित पूजेसाठी स्थानिक पंचांग आणि मंदिराने जाहीर केलेले वेळापत्रक तपासा; केवळ ग्रेगोरियन तारीखमुळे शहरानुसार बदलणारी पूजेची नेमकी वेळ ठरवता येत नाही.